Znaki przykluczowe
Znaki przykluczowe to krzyżyki lub bemole zapisane zaraz po kluczu: obowiązują w całym utworze i wskazują tonację. Kolejność krzyżyków jest zawsze F, C, G, D, A, E i H; kolejność bemoli jest taka sama od tyłu: H, E, A, D, G, C i F. Przy krzyżykach tonacja durowa leży pół tonu nad ostatnim krzyżykiem; przy bemolach to przedostatni bemol.
Ćwiczenie: jaka to tonacja?
Pojawia się zestaw znaków przykluczowych, w kluczu wiolinowym lub basowym: wybierz tonację. W rundzie jest 10 pytań.
Koniec rundy
| Znaki | Znaki chromatyczne | Tonacja durowa i równoległa molowa |
|---|---|---|
| brak krzyżyków i bemoli | C dur A moll | |
| 1 krzyżyk (Fis) | G dur E moll | |
| 2 krzyżyki (Fis, Cis) | D dur H moll | |
| 3 krzyżyki (Fis, Cis, Gis) | A dur Fis moll | |
| 4 krzyżyki (Fis, Cis, Gis, Dis) | E dur Cis moll | |
| 5 krzyżyków (Fis, Cis, Gis, Dis, Ais) | H dur Gis moll | |
| 6 krzyżyków (Fis, Cis, Gis, Dis, Ais, Eis) | Fis dur Dis moll | |
| 7 krzyżyków (Fis, Cis, Gis, Dis, Ais, Eis, His) | Cis dur akordy w tonacji Des dur, to samo brzmienie Ais moll akordy w tonacji B moll, to samo brzmienie | |
| 1 bemol (B) | F dur D moll | |
| 2 bemole (B, Es) | B dur G moll | |
| 3 bemole (B, Es, As) | Es dur C moll | |
| 4 bemole (B, Es, As, Des) | As dur F moll | |
| 5 bemoli (B, Es, As, Des, Ges) | Des dur B moll | |
| 6 bemoli (B, Es, As, Des, Ges, Ces) | Ges dur akordy w tonacji Fis dur, to samo brzmienie Es moll akordy w tonacji Dis moll, to samo brzmienie | |
| 7 bemoli (B, Es, As, Des, Ges, Ces, Fes) | Ces dur akordy w tonacji H dur, to samo brzmienie As moll akordy w tonacji Gis moll, to samo brzmienie |
Trik do odgadywania tonacji
- Krzyżyki: spójrz na ostatni krzyżyk i podnieś o pół tonu. Ostatni krzyżyk Gis → A-dur.
- Bemole: tonacja durowa to przedostatni bemol. Bemole B, Es, As → Es-dur. Jeden bemol (B) to F-dur: zapamiętaj ten.
- Brak znaków: C-dur lub A-moll.
- Równoległa tonacja molowa (te same znaki) leży 3 półtony pod durową, na 6. stopniu: C dur → A moll; G dur → E moll.
- Do zapamiętania kolejności krzyżyków: F, C, G, D, A, E i H. Kolejność bemoli to ta sama czytana od tyłu.
Koło kwintowe
Każda kwinta w górę dodaje krzyżyk; każda kwinta w dół – bemol. Koło kwintowe pokazuje 12 tonacji w tej kolejności, z równoległymi molowymi w środku.
Zobacz też
Częste pytania
Jaka jest kolejność krzyżyków?
F, C, G, D, A, E i H. Każdy zestaw z krzyżykami używa pierwszych z tej listy: 3 krzyżyki = Fis, Cis, Gis.
Jaka jest kolejność bemoli?
H, E, A, D, G, C i F: kolejność krzyżyków od tyłu. 2 bemole = B, Es.
Jak poznać tonację po znakach?
Przy krzyżykach podnieś o pół tonu od ostatniego krzyżyka. Przy bemolach tonacją jest przedostatni bemol (a jeden bemol to F-dur). Równoległa molowa leży 3 półtony pod durową.
Dlaczego 15 zestawów, skoro jest 12 tonacji?
Trzy tonacje mają dwa zapisy o tym samym brzmieniu: H dur = Ces dur, Fis dur = Ges dur i Cis dur = Des dur. Każdy zapis ma swój zestaw znaków, od 7 bemoli do 7 krzyżyków.
Czy znaki przykluczowe obowiązują we wszystkich oktawach?
Tak. Krzyżyk na F w kluczu obowiązuje dla każdego F w utworze, na każdej wysokości, aż pojawi się kasownik (obowiązujący tylko do końca taktu) lub nowy zestaw znaków.