Słownik muzyczny

Ustawienie wysokości każdej struny (lub dźwięku) instrumentu. W standardowym stroju gitary struny puste to E, A, D, G, H, E, od 6. do 1.; inne stroje, jak Drop D, zmieniają jedną lub więcej strun.

W praktyce: Stroik

Dźwięk, do którego stroją się wszystkie instrumenty, żeby mogły grać razem: obecnym standardem jest kamerton A (A4) o częstotliwości 440 Hz. Niektóre orkiestry stroją trochę wyżej, dlatego stroik w tym serwisie pozwala ustawić A od 430 do 450 Hz.

W praktyce: Stroik

Liczba drgań dźwięku na sekundę, mierzona w hercach (Hz). Im wyższa częstotliwość, tym wyższy dźwięk: kamerton A ma 440 Hz, a A oktawę wyżej 880 Hz.

W praktyce: Stroik

Jednostka do mierzenia stroju: jeden cent to setna część półtonu, więc oktawa ma 1200 centów. Ucho prawie nie zauważa różnicy do około 5 centów, czyli w zakresie, w którym stroik w tym serwisie robi się zielony.

W praktyce: Stroik

Cecha dźwięku, przez którą wydaje się niski lub wysoki, wyznaczona częstotliwością drgań. To nie to samo co głośność (natężenie) ani barwa (kolor dźwięku).

W praktyce: Stroik

Najmniejsza odległość między dwoma dźwiękami w muzyce zachodniej, np. od E do F lub od C do Cis; na gitarze to jeden próg. Każdy półton mnoży częstotliwość przez około 1,0595, a 12 półtonów daje oktawę.

W praktyce: Harmonia

Odległość dwóch półtonów, np. od C do D; na gitarze to dwa progi. Uwaga: w mowie potocznej „ton” bywa też używany jako synonim tonacji („utwór jest w tonie G”).

W praktyce: Skale

Odległość między dwoma dźwiękami, liczona w stopniach i mierzona w półtonach: od C do G to kwinta czysta, 7 półtonów. Od niego biorą nazwy tercja wielka, kwarta czysta i wszystkie pozostałe, a jest podstawą treningu słuchu.

W praktyce: Nauka

Interwał między dźwiękiem a następnym o tej samej nazwie, wyższym lub niższym. Częstotliwość podwaja się z każdą oktawą (A 440 Hz, A 880 Hz), a oktawa ma 12 półtonów; zakres głosu mierzy się zwykle w oktawach.

W praktyce: Śpiew

Ciąg dźwięków ułożonych według wysokości, w obrębie oktawy, według stałego wzoru tonów i półtonów. Z niej pochodzą melodie, solówki i akordy tonacji.

W praktyce: Skale

Siedmiodźwiękowa skala o wzorze cały ton, cały ton, półton, cały ton, cały ton, cały ton, półton. C-dur używa tylko białych klawiszy pianina: C, D, E, F, G, A, H. To ona brzmi „wesoło” i jest podstawą akordów diatonicznych.

W praktyce: Skale

Naturalna skala molowa ma siedem dźwięków o wzorze cały ton, półton, cały ton, cały ton, półton, cały ton, cały ton i brzmi ciemniej niż durowa. A-moll używa tych samych dźwięków co C-dur, zaczynając od A: A, H, C, D, E, F, G. Istnieją też moll harmoniczny i melodyczny.

W praktyce: Skale

Skala pięciodźwiękowa bez półtonów między dźwiękami, ulubiona w solówkach rockowych, bluesowych i w muzyce popularnej. Pentatonika a-moll ma dźwięki A, C, D, E, G.

W praktyce: Skale

Pentatonika molowa z jednym dodatkowym dźwiękiem, „blue note” (kwinta zmniejszona, czyli kwarta zwiększona). Skala bluesowa A ma dźwięki A, C, D, Es, E, G.

W praktyce: Skale

Skala powstała przez rozpoczęcie tego samego ciągu dźwięków od innego stopnia. Tryby skali durowej to joński, dorycki, frygijski, lidyjski, miksolidyjski, eolski i lokrycki, każdy o własnym charakterze: D-dorycki używa dźwięków C-dur, od D do D.

W praktyce: Skale

Zbiór dźwięków i akordów skupionych wokół jednego dźwięku spoczynku, toniki. G-dur na przykład używa skali G-dur i ma akord G jako środek.

W praktyce: Harmonia

Tonacje durowa i molowa, które mają te same dźwięki i ten sam układ znaków przykluczowych, np. C-dur i a-moll albo G-dur i e-moll. Molowa tonacja równoległa leży zawsze trzy półtony pod durową.

W praktyce: Harmonia

Zestaw trzech lub więcej dźwięków granych razem. Określa go dźwięk podstawowy i rodzaj (durowy, molowy, z septymą…), które zapisuje symbol akordu: C, Am, G7.

W praktyce: Akordy

Akord z trzech dźwięków ułożonych w tercje: prymy, tercji i kwinty. Podstawowe trójdźwięki to durowy, molowy, zmniejszony i zwiększony; C-dur to C, E, G.

W praktyce: Akordy

Akord z czterech dźwięków: trójdźwięk plus septyma, jak C7 (C, E, G, B) i Cmaj7 (C, E, G, H). To podstawa harmonii jazzu i bossa novy.

W praktyce: Akordy

Akord zagrany z innym dźwiękiem niż podstawowy w basie. W pierwszym przewrocie w basie jest tercja, w drugim kwinta. C/E to C-dur w pierwszym przewrocie.

W praktyce: Akordy

Akord, którego najniższy dźwięk nie jest dźwiękiem podstawowym, zapisywany z ukośnikiem: C/E to C z E w basie, a G/H to G z H w basie. W ten sposób linia basu może iść dźwięk po dźwięku.

W praktyce: Akordy

System, który zapisuje akordy literami i znakami nad tekstem: C, Dm, G7, F♯m7(♭5). Każda litera to dźwięk (C, D, E, F, G, A, H), a reszta podaje rodzaj akordu.

W praktyce: Akordy

Sposób rozmieszczenia dźwięków akordu: które, w jakiej oktawie i w jakiej kolejności. Ten sam akord ma wiele układów, bardziej otwartych lub zwartych, a każdy zmienia barwę brzmienia.

W praktyce: Akordy

Akord grany dźwięk po dźwięku, po kolei, zamiast wszystkich naraz. Może iść w górę, w dół albo na przemian i jest podstawą wielu wzorów fingerpickingu, solówek i rozśpiewek.

W praktyce: Akordy

Akord z dwóch dźwięków, prymy i kwinty (czasem z oktawą), bez tercji, więc ani durowy, ani molowy. Zapisuje się go z cyfrą 5, jak E5, i jest bardzo często używany w rocku z przesterem.

W praktyce: Akordy

Akordy zbudowane na każdym dźwięku skali, z użyciem tylko dźwięków tej skali. W C-dur akordy diatoniczne to C, Dm, Em, F, G, Am, B°.

W praktyce: Harmonia

Pozycja dźwięku lub akordu w skali, liczona od toniki i zapisywana cyframi rzymskimi (I, ii, V). W tonacji C piąty stopień to G.

W praktyce: Nauka

Rola akordu w tonacji: tonika (spoczynek), subdominanta (oddalanie) lub dominanta (napięcie domagające się rozwiązania). W C-dur C jest toniką, F subdominantą, a G dominantą.

W praktyce: Harmonia

Diagram porządkujący 12 tonacji kwintami (C, G, D, A, E…), w którym każda kwinta w górę dodaje jeden krzyżyk do znaków przykluczowych. Pokazuje, które tonacje sąsiadują i które akordy do siebie pasują.

W praktyce: Harmonia

Ciąg akordów powtarzający się w utworze, jak I–V–vi–IV. Kompozytor w tym serwisie podpowiada następny akord progresji według nastroju, jaki tworzy.

W praktyce: Komponuj

Zacisk, który przyciska wszystkie struny na jednym progu i podnosi wysokość o półton na próg, dzięki czemu można grać łatwe chwyty w innej tonacji. Z kapodasterem na 2. progu chwyt C brzmi jak D.

W praktyce: Harmonia

Zmiana utworu lub progresji na inną tonację przez przesunięcie wszystkich dźwięków i akordów o tę samą odległość: w górę o 2 półtony C zamienia się w D, a G w A. Służy do dopasowania utworu do głosu lub instrumentu.

W praktyce: Harmonia

Technika, w której jeden palec, zwykle wskazujący, przyciska kilka strun naraz na tym samym progu jak poprzeczka. To ona umożliwia akord F na gitarze i pozwala przesuwać ten sam chwyt na dowolny próg.

W praktyce: Akordy

Sposób grania, w którym struny akordu brzmią jedna po drugiej, palcami (lub kostką), zamiast być uderzane razem. Zwykle kciuk gra basy, a pozostałe palce wysokie struny.

W praktyce: Podkład

Wzór ruchów prawej ręki, w dół i w górę, który nadaje rytm akompaniamentowi gitarowemu. Pop, samba, reggae i bossa nova mają każde swój.

W praktyce: Nauka

Rytmiczne wyczucie stylu, zbudowane z rytmu i akcentów: groove baião, samby, bluesa. W podkładzie groove ustala, jak zazębiają się bas, perkusja i akordy.

W praktyce: Podkład

Baza z harmonią, basem i perkusją, bez melodii, do grania lub śpiewania. W tym serwisie wpisujesz akordy, a podkład gra w pętli, w tempie i z groove’em, które wybierzesz.

W praktyce: Podkład

Uderzenia na minutę: ile uderzeń mieści się w 60 sekundach, najczęstsza miara tempa. Każde uderzenie trwa 60 000 ÷ BPM milisekund; przy 120 BPM to 500 ms.

W praktyce: Metronom

Szybkość muzyki. Można ją podać w BPM albo włoskim terminem, np. Andante (krokiem, w tempie spaceru) i Allegro (szybko i żywo), których przedziały BPM różnią się zależnie od źródła.

W praktyce: Metronom

Podział muzyki na regularne grupy uderzeń, zapisany jako ułamek na początku pięciolinii. Górna liczba mówi, ile uderzeń ma każdy takt; dolna, jaka wartość nuty trwa jedno uderzenie: w 4/4 cztery ćwierćnuty.

W praktyce: Metronom

Metrum, w którym każde uderzenie dzieli się na dwie części, jak 2/4, 3/4 i 4/4. Walc w 3/4 ma trzy uderzenia w takcie.

W praktyce: Metronom

Metrum, w którym każde uderzenie dzieli się na trzy, jak 6/8, 9/8 i 12/8. Metrum 6/8 ma dwa uderzenia, każde z trzema ósemkami.

W praktyce: Metronom

Metrum, w którym uderzenia grupują się w nierówne części, jak 7/8 liczone 2+2+3 albo 5/4 liczone 3+2. Jest częste w jazzie, rocku progresywnym i muzyce bałkańskiej.

W praktyce: Metronom

Dzielenie każdego uderzenia na mniejsze równe części: dwie ósemki, trzy nuty triolowe, cztery szesnastki. Liczenie podziału utrzymuje równy rytm; metronom w tym serwisie wybija od 1 do 8 kliknięć na uderzenie.

W praktyce: Metronom

Grupa nut, która dzieli uderzenie inaczej niż zwykle. Najczęstsza jest triola: trzy nuty w miejscu dwóch, np. trzy ósemki na uderzenie ćwierćnuty. Są też kwintole, sekstole i septole.

W praktyce: Metronom

Przesunięcie akcentu na słabą miarę lub słabą część miary: nuta zaczyna się poza mocną miarą i jest przytrzymana przez nią. To ona daje sambie i funkowi ich kołysanie.

W praktyce: Nauka

Nuta wypadająca między uderzeniami, na słabej części miary („i” w 1-i-2-i). W reggae gitara gra offbeat.

W praktyce: Nauka

Dwa lub więcej rytmów o różnych pulsach jednocześnie, jak 3 przeciw 2 (trzy nuty w czasie dwóch) albo 4 przeciw 3. Metronom w tym serwisie gra każdy głos własnym dźwiękiem, żeby ćwiczyć te proporcje.

W praktyce: Metronom

Urządzenie wyznaczające tempo regularnymi kliknięciami, z wybraną przez Ciebie liczbą uderzeń na minutę. Służy do dokładnego ćwiczenia, stopniowego zwiększania szybkości i utrzymywania równego rytmu.

W praktyce: Metronom

Sposób grania, w którym ósemki są nierówne: pierwsza trwa dłużej niż druga, bardzo podobnie jak w triolach, w których pierwsze dwie nuty są połączone. To znak firmowy jazzu i bluesa; metronom w tym serwisie ma opcję swingu.

W praktyce: Metronom

Odstęp między dźwiękiem oryginalnym a jego echem, w milisekundach. Żeby echo trafiało w groove, używa się ułamka uderzenia: przy 120 BPM ćwierćnuta trwa 500 ms, a ósemka z kropką 375 ms.

W praktyce: Metronom

Rozpiętość między najniższym a najwyższym dźwiękiem, który głos śpiewa pewnie, mierzona w dźwiękach, półtonach lub oktawach. Test w tym serwisie liczy dźwięk, który utrzymasz przez pół sekundy.

W praktyce: Śpiew

Część zakresu, w której głos brzmi najwygodniej i w której melodia utworu spędza najwięcej czasu. Jest węższa niż zakres i pomaga wybrać tonację do śpiewania.

W praktyce: Śpiew

Podział głosów na rodzaje według zakresu i barwy: bas, baryton i tenor wśród głosów męskich; alt, mezzosopran i sopran wśród żeńskich. Zakres sugeruje rodzaj, ale rozstrzygają barwa i nauczyciel śpiewu.

W praktyce: Śpiew

Ćwiczenie śpiewacze na samogłosce, bez tekstu, w którym krótka fraza powtarza się, przesuwając się o półton w górę lub w dół. Rozgrzewa głos, ćwiczy intonację i poszerza wygodny zakres.

W praktyce: Śpiew

Symbol na początku pięciolinii, który mówi, jaki dźwięk leży na każdej linii. Klucz wiolinowy oznacza G na drugiej linii i jest dla wysokich głosów i instrumentów; klucz basowy oznacza F na czwartej linii i jest dla niskich.

W praktyce: Nauka

Zestaw pięciu linii i czterech przestrzeni, na którym zapisuje się nuty: im wyżej leży nuta na pięciolinii, tym wyższy dźwięk. Linie dodane przedłużają ją w górę i w dół.

W praktyce: Nauka

Krzyżyki lub bemole zapisane tuż za kluczem, obowiązujące w całym utworze i wskazujące tonację. Jeden krzyżyk (Fis) oznacza G-dur lub e-moll; jeden bemol (B), F-dur lub d-moll.

W praktyce: Nauka

Symbole pokazujące, jak długo trwa każda nuta: cała nuta, półnuta, ćwierćnuta, ósemka, szesnastka i tak dalej, każda ma połowę wartości poprzedniej. W 4/4 ćwierćnuta trwa jedno uderzenie.

W praktyce: Nauka

Znak zmieniający wysokość nuty: krzyżyk (♯) podwyższa ją o półton, bemol (♭) obniża o półton, a kasownik (♮) znosi zmianę. Obowiązuje do końca taktu.

W praktyce: Nauka

Ćwiczenie rozpoznawania ze słuchu interwałów, akordów, stopni skali i rytmów, bez patrzenia w nuty. Serwis ma ćwiczenia w seriach po 10, z dyktandem rytmicznym i „zaśpiewaj dźwięk”.

W praktyce: Nauka